آشنایی با انواع حافظه‌های جامد/درایوهای اس‌اس‌دی موجود در بازار

حافظه جامد یا به عبارتی دیگر اس‌اس‌دی! عبارتی که این روزها بسیار شنیده شده و تقریباً می‌توان گفت که در حال تبدیل شدن به یک استاندارد در طراحی و توسعه تمامی رایانه‌های شخصی و لپ‌تاپ‌های جدید و تازه‌نفس می‌باشد. درایوهای جامد با عرضه خود انقلابی عظیم را در حوزه ذخیره‌سازی دائمی اطلاعات به ارمغان آورده و در تمامی جنبه‌های ممکن از جمله سرعت عملکرد، کارایی، میزان انرژی مصرفی، استقامت، دوام و ماندگاری نسبت به دیسک‌های سخت از برتری چشمگیری برخوردار می‌باشند. یک حافظه جامد ارزان قیمت و معمولی در مقایسه با حتی پرسرعت‌ترین هارد دیسک‌های رده دسکتاپ بازهم درزمینهٔ سرعت خوانش و نوشت و تأخیر در دسترسی به اطلاعات از انعطاف‌پذیری فراتری بهره برده و بهبود قابل توجه سرعت عملکرد سیستم را می‌تواند به دنبال داشته باشد. یک رایانه شخصی دربردارنده اس‌اس‌دی به عنوان درایو اصلی قادر است تا سیستم‌عامل ویندوز را در کمتر از ۱۰ ثانیه بوت کرده و نرم‌افزارهایی که پیشتر چندین دقیقه جهت اجرا به طول می‌انجامیدند را به کمتر از چند ثانیه تحلیل دهد؛ بنابراین اگر شما نیز از سرعت عملکرد پایین کامپیوتر خود خسته شده و قصد بخشیدن جانی تازه را به آن دارید، ارتقاء به یک درایو اس‌اس‌دی به عنوان یک سکوی پرتاب قابل توجه مطرح باشد.

آشنایی با انواع حافظه‌های جامد/درایوهای اس‌اس‌دی موجود در بازار

 

حافظه‌های جامد اگرچه از انعطاف‌پذیری قابل توجهی بهره می‌برند، اما عرضه آن‌ها در قالب انواع و اقسام فرم فاکتورها و استانداردهای مختلف فرآیند انتخاب محصول مناسب را برای بسیاری از کاربران به یک چالش بزرگ تبدیل کرده است. حتی افراد حرفه‌ای و صاحب دانش نیز به دلیل گستردگی درایوهای اس‌اس‌دی گاهی اوقات ممکن است دچار اشتباهاتی شوند که در این مقاله تلاش بر آن است تا با آشنایی با انواع حافظه‌های جامد، تهیه و خرید محصول مناسب و مطلوب را با سهولت بیشتری برای خوانندگان گرامی همراه سازیم.

آشنایی با انواع حافظه‌های جامد

حافظه‌های جامد را در یک دسته‌بندی کلی می‌توانیم به دو گروه درایوهای SATA و NVMe طبقه‌بندی کنیم که هرکدام با توجه به ویژگی‌ها و مشخصات خود از برتری نسبت به دیگری برخوردار می‌باشد. حافظه‌های ساتا که اولین نسل از محصولات عرضه شده به بازار به شمار می‌روند همان‌طور که از طبقه آن‌ها پیداست از رابط پیش‌فرض و آشنای SATA II یا SATA III جهت برقراری ارتباط با سیستم و انتقال اطلاعات استفاده کرده و می‌توان گفت که تقریباً با تمامی رایانه‌های شخصی تولید شده در ۱۰ سال گذشته سازگار می‌باشند. حافظه‌های نوع دوم، یعنی NVMe نوع بهینه و پیشرفته محصولات به شمار می‌روند که به‌صورت کاملاً اختصاصی برای استفاده در این حوزه طراحی و توسعه پیدا کرده و لذا از انعطاف‌پذیری بسیار فراتری بهره برده و سرعت انتقال اطلاعات را بعضاً به محدوده گیگابایت بر ثانیه بهبود داده‌اند. کنترلرهای SATA و NVMe یا به عبارتی دیگر پروتکل‌های انتقال داده نامبرده همان‌طور که پیشتر نیز اشاره شد از مزیت‌ها و معایب مربوط به خود برخوردار بوده و لذا انتخاب درایو مناسب مستقیماً به نوع کاربری باز می‌گردد. تهیه و خرید حافظه اس‌اس‌دی اشتباه در هدر رفت بودجه و عدم کسب کارایی مناسب بسیار تأثیرگذار بوده و تحقیق و بررسی پیش از اقدام به خرید اقدامی کاملاً لازم و ضروری به شمار می‌رود. علاوه بر آن برخی از فرم فاکتورهای حافظه‌های جامد به دلیل محدودیت‌های خود فقط مبتنی بر یک کنترلر روانه بازار شده و این موضوع در کاهش قدرت مانور کاربران تأثیرگذار می‌باشد. اکنون که با یکی از دسته‌بندی‌های مورد استفاده جهت تمایز درایوهای جامد آشنایی پیدا کردیم. ادامه نوشته را با پرداختن به انواع و فرم فاکتورهای موجود و رابط‌های اتصال به پیش می‌بریم.

حافظه‌های جامد ۲.۵ اینچی

معمول‌ترین حافظه‌های جامد موجود در بازار نوع ۲.۵ اینچ می‌باشند که طراحی ساختاری آن‌ها کاملاً با دیسک‌های سخت لپ‌تاپ (۲.۵ اینچی) یکسان بوده و لذا به‌راحتی می‌توانند مورد استفاده قرار گیرند. اغلب رایانه‌های شخصی رومیزی و دستگاه‌های نوت‌بوک از فضای لازم جهت قرارگیری حداقل یک درایو ذخیره‌ساز ۲.۵ اینچی برخوردار بوده و لذا با تهیه و خرید حافظه جامد از این نوع، می‌توانید بدون نیاز به استفاده از هرگونه تبدیل و یا آداپتوری آن را با دیسک سخت فعلی سیستم تعویض کرده و از افزایش قابل توجه سرعت عملکرد کامپیوتر خود نهایت لذت را کسب کنید.

آشنایی با انواع حافظه‌های جامد/درایوهای اس‌اس‌دی موجود در بازار

 

حافظه‌های جامد ۲.۵ اینچی نیز درست همانند دیسک‌های سخت به پشتیبانی از کنترلر ساتا پرداخته و از طریق درگاه SATA II/SATA III به مادربرد متصل می‌شوند، بنابراین می‌توان گفت که تمامی رایانه‌های شخصی و لپ‌تاپ‌های تولید شده در یک دهه اخیر با آن‌ها سازگار بوده و هیچ‌گونه نگرانی از این بابت وجود ندارد. این مورد اگرچه مزیت بسیار بزرگی به شمار می‌رود، اما درایوهای اس‌اس‌دی ۲.۵ اینچی متأسفانه از مشکل بسیار بزرگ محدودیت در سرعت عملکرد رنج می‌برند. کنترلر SATA III از گستردگی پهنای باند ۶ گیگابیت بر ثانیه برخوردار می‌باشد که مقدار آن در قالب واحد میلیون بایت برابر با حداکثر ۷۵۰ مگابایت بر ثانیه می‌باشد. این مقدار بدان معنی است که حتی پرسرعت‌ترین حافظه جامد ساتا نیز نمی‌تواند سرعت خوانش و نوشت فراتر از ۷۵۰ مگابایت بر ثانیه را ارائه دهد که این میزان در عمل به دلیل کدگذاری اطلاعات و تأخیر دسترسی رابط AHCI در برقراری ارتباط بین رایانه شخصی و حافظه جامد کمتر (در حدود ۶۰۰ مگابایت بر ثانیه) می‌باشد. بر همین اساس با توجه به توضیحات این پاراگراف، پرسرعت‌ترین درایوهای اس‌اس‌دی ساتا قادرند تا حداکثر سرعت ۵۸۰ مگابایت بر ثانیه در خواندن و نوشتن را در اختیار سیستم قرار دهند که این میزان در مقایسه با میانگین سرعت دیسک‌های سخت باز هم پنج برابر بیشتر بوده و افزایش سرعت را برای کاربران به‌وضوح قابل لمس می‌کند.

حافظه‌های جامد M.2

معمول‌ترین دسته دیگر از حافظه‌های جامد درایوهای M.2 می‌باشند که در انواع و اقسام ابعاد و اندازه‌های مختلف، به همراه رابط‌های اتصالی گوناگون و دارای قابلیت پشتیبانی از پروتکل‌ها و استانداردهای متفاوت روانه بازار شده و در هنگام خرید می‌توانند چالش نسبتاً بزرگتری را برای کاربر ایجاد کنند. این سری از درایوهای اس‌اس‌دی امروزه به یک استاندارد در حوزه طراحی و توسعه لپ‌تاپ‌ها تبدیل شده و تقریباً می‌توان گفت غیرممکن است که یک نوت‌بوک حداقل رده میانی را خریداری کرده و یک حافظه جامد نوع M.2 در ساختار آن استفاده نشده باشد؛ البته لازم به ذکر است که این گفته کلی نبوده و ممکن است لپ‌تاپ از درایو اس‌اس‌دی ساتا برخوردار باشد.

آشنایی با انواع حافظه‌های جامد/درایوهای اس‌اس‌دی موجود در بازار

 

اولین نکته‌ای که در حافظه‌های جامد M.2 باید مدنظر قرار گیرد اندازه و ابعاد فیزیکی ماژول است. این دسته از درایوهای اس‌اس‌دی اغلب با چهار عدد در عنوان آن‌ها معرفی می‌شوند که دو عدد اول بیانگر عرض و دو عدد دوم بیانگر طول می‌باشند. به عنوان مثال نوع معمول حافظه‌های “۲۲۸۰” از عرضی به بزرگی ۲۲ میلی‌متر (۲.۲ سانتی‌متر) و طول ۸۰ میلی‌متر (۸ سانتی‌متر) برخوردار بوده و به‌راحتی می‌توانند در کف یک دست قرار گیرند. توجه به ابعاد فیزیکی این نوع از حافظه‌های جامد از اهمیت برخوردار است، به‌خصوص برای لپ‌تاپ‌ها که به دلیل محدودیت فضای فیزیکی ممکن است فقط از یک نوع اندازه (به عنوان مثال ۲۲۴۲، ۲۲۶۰، ۲۲۸۰ و یا …) پشتیبانی کنند. خوشبختانه اغلب مادربردها در سیستم‌های رده دسکتاپ پشتیبانی از چند اندازه مختلف را به ارمغان آورده‌اند.

آشنایی با انواع حافظه‌های جامد/درایوهای اس‌اس‌دی موجود در بازار

 

نکته پراهمیت دیگر پروتکل انتقال داده و رابط اتصالی می‌باشد. حافظه‌های جامد M.2 با قابلیت پشتیبانی از کنترلر SATA III و PCIe روانه بازار شده و استانداردهای ساتا و NVMe را با خود به ارمغان آورده‌اند. یک درایو اس‌اس‌دی M.2 SATA همان‌طور که از عنوان آن مشخص است مستقیماً به کنترلر ساتا سیستم جهت برقراری ارتباط متصل شده و همان‌طور که توضیحات قسمت قبل اشاره شد، حداکثر سرعتی که قادر به ارائه آن می‌باشد ۶۰۰ مگابایت بر ثانیه است. علاوه بر آن ماژول‌های حافظه جامد M.2 SATA سازگار با سوکت‌های M.2 B Key طراحی و توسعه پیدا کرده‌اند که پشتیبانی مادربرد از حداقل یک سوکت برای استفاده از درایو الزامی است. برای حافظه‌های جامد مبتنی بر پروتکل انتقال داده NVMe، پهنای باند ارائه شده توسط کنترلر ساتا دیگر کافی نبوده و این طبقه از درایوهای اس‌اس‌دی به‌منظور ارائه سرعت عملکرد بالاتر به پشتیبانی از رابط PCIe پرداخته‌اند. تعداد مسیرهای در دسترس یک حافظه‌های جامد M.2 PCIe مستقیماً با سرعت خوانش و نوشت اطلاعات آن رابط مستقیم داشته و درایوی که به دو مسیر (PCIe x2) دسترسی دارد در مقایسه با درایوی که مسیرهای در دسترس آن دو برابر شده‌اند (PCIe x4) از محدودیت سرعت تقریباً نصف رنج می‌برد. یک حافظه جامد M.2 NVMe PCIe 3.0 x2 قادر است تا در شرایط مطلوب و پشتیبانی از برخی فناوری‌های ویژه حداکثر سرعت ۲۶۰۰ مگابایت بر ثانیه را ارائه دهد که این میزان در مورد درایوهای M.2 NVMe PCIe 3.0 x4 به تقریباً ۳۵۰۰ مگابایت بر ثانیه بهبود پیدا کرده است. اکنون انعطاف‌پذیری قابل توجهی که در مورد حافظه‌های جامد NVMe می‌توان به آن‌ها اشاره کرد افزایش سرعت آن‌ها مطابق با نسل کنترلر PCIe می‌باشد. همان‌طور که می‌دانیم، با ارتقاء هر نسل این کنترلر (به عنوان مثال PCIe 3.0 و PCIe 4.0)، افزایش دو برابری پهنای باند به ارمغان آورده شده و از آنجایی که این دسته از درایوهای اس‌اس‌دی مستقیماً به کنترلر PCIe جهت مخابره اطلاعات متصل هستند، بهبود سرعت در قالب آن‌ها نیز اعمال می‌شود، بنابراین سرعت خوانش یک حافظه جامد M.2 NVMe PCIe 4.0 x4 می‌تواند به رقم قابل توجه ۵۰۰۰ مگابایت بر ثانیه یا حتی فراتر نیز ارتقاء پیدا کند.

آشنایی با انواع حافظه‌های جامد/درایوهای اس‌اس‌دی موجود در بازار

 

حافظه‌های جامد M.2 NVMe به پشتیبانی از سوکت‌های M.2 M Key پرداخته‌اند که به دلیل شکل فیزیکی و ظاهر متفاوت، امکان نصب ماژول‌های M.2 SATA را دیگر از دست داده‌اند. البته لازم به ذکر است که شکاف تعبیه‌سازی شده در ساختار برخی از مادربردها به پشتیبانی از هر دو کلید (B + M Key) پرداخته است که در این صورت سازگاری با هر دو نوع از درایوهای اس‌اس‌دی به ارمغان آورده شده است.

حافظه‌های جامد AIC

حافظه‌های جامد Add-in Card یا به اختصار AIC در مشخصات فنی از شباهت‌های بسیاری با درایوهای M.2 PCIe بهره برده، اما با این تفاوت که شکل ظاهری آن‌ها تغییر کرده و اکنون همانند یک کارت گرافیک می‌تواند در یکی از دو شکاف توسعه PCIe x4 یا PCIe x16 نصب شده و مورد استفاده قرار گیرند. اولین نکته منفی که در مورد آن‌ها می‌توان اشاره کرد عدم سازگاری با دستگاه‌های لپ‌تاپ است، بنابراین اس‌اس‌دی‌های AIC فقط در سیستم‌های دسکتاپ، منوط به وجود فضای کافی و شکاف‌های توسعه آزاد جهت نصب قابل استفاده می‌باشند. به دلیل عدم سیم‌کشی شکاف‌های توسعه PCIe به کنترلر ساتا، تمامی حافظه‌های جامد AIC به پشتیبانی از استاندارد PCIe پرداخته‌اند.

آشنایی با انواع حافظه‌های جامد/درایوهای اس‌اس‌دی موجود در بازار

 

از جمله برتری‌های قابل توجه درایوهای اس‌اس‌دی AIC در مقایسه با نمونه‌های M.2 می‌توان به سرعت عملکرد آن‌ها اشاره کرد. از آنجایی که این سری از حافظه‌های جامد مستقیماً در شکاف‌های توسعه PCIe جهت فعالیت قرار می‌گیرند، بنابراین تعداد مسیرهای در دسترس آن‌ها جهت مخابره اطلاعات (در صورت پشتیبانی توسط ماژول) بیشتر بوده و لذا قادرند تا حتی در مقایسه با حافظه‌های جامد M.2 NVMe PCI x4 سرعت بیشتری را ارائه دهند. البته ناگفته نماند این موضوع در افزایش قابل توجه حرارت تولیدی نیز تأثیرگذار بوده و در صورت سیستم کولینگ کم قدرت و ضعف در تهویه فضای درونی کیس می‌تواند در مدت زمان کوتاهی به انباشتگی گرما و افت کارایی به‌منظور جلوگیری از بروز آسیب به درایو منتهی شود.

حافظه‌های جامد U.2

حافظه‌های جامد U.2 اگرچه در نگاه اول از شباهت‌های بسیاری با نمونه‌های ۲.۵ اینچی برخوردار می‌باشند، اما برخلاف کنترلر ساتا، به پشتیبانی از کانکتور دیگری پرداخته و از طریق رابط PCIe به مخابره اطلاعات می‌پردازند، بنابراین از سرعت بالاتری بهره می‌برند. این سری از درایوهای اس‌اس‌دی در مقایسه با محصولات ۲.۵ اینچی از ضخامت بیشتری برخوردار بوده و اغلب در لپ‌تاپ‌ها غیرقابل استفاده می‌باشند. علاوه بر آن ظرفیت به ارمغان آورده شده توسط آن‌ها نیز در مقایسه با حافظه‌‎های جامد معمولی M.2 بیشتر بوده و معمولاً گران قیمت‌تر نیز می‌باشند. مشاهده این نوع از درایوها در سیستم‌های سرور معمول است، اما به دلیل عدم پشتیبانی اغلب مادربردها از کانکتور U.2، به‌کارگیری آن‌ها در رایانه‌های شخصی رومیزی و سیستم‌های دسکتاپ بسیار نادر است.

آشنایی با انواع حافظه‌های جامد/درایوهای اس‌اس‌دی موجود در بازار

برچسب‌ها:
دیدگاه‌ها

*
*

بازگشت به بالا
0